Przejdź do treści Wyszukiwarka Kontakt
TDTInformacjeBaza wiedzy

Baza wiedzy

Baza wiedzy

W bazie wiedzy zamieszczamy ważne teksty związane z bezpiecznym użytkowaniem urządzeń technicznych. Zapraszamy do lektury.

Statystki oparte o zgłoszenia dotyczące awarii i wypadków z udziałem butli z gazem LPG, które wpływają do Transportowego Dozoru Technicznego, są zatrważające. W 2019 roku było ponad dwa razy więcej awarii i wypadków związanych z instalacjami butli gazowych LPG niż w 2018 roku. Niewłaściwa eksploatacja, wprowadzanie do obrotu butli w złym stanie technicznym, bez ważnych badań okresowych, a także lekceważenie zasad i rutyna w obchodzeniu się z domowymi instalacjami zasilanymi gazem z 11 kg butli LPG, to główny powód wielu tragedii.

Butle na gaz LPG, które zostały poddane ocenie zgodności na zgodność z dyrektywą TPED, tj. Dyrektywą Rady 1999/36/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie przewoźnych urządzeń ciśnieniowych, a następnie zastąpioną przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/35/UE w sprawie ciśnieniowych urządzeń transportowych oraz uchylająca dyrektywy Rady 76/767/EWG, 84/525/EWG, 84/526/EWG, 84/527/EWG oraz 1999/36/WE, podlegają badaniom okresowym i nadzwyczajnym przeprowadzanym przez dowolną Jednostkę Notyfikowaną, która uzyskała autoryzację do ww. dyrektywy zgodnie z ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności.

Natomiast, badania okresowe i doraźne butli wyprodukowanych przed dniem 1 maja 2004 r. wykonywane są na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz.U. z 2019 r., poz. 667 z późn. zm.) i jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 13 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy), podlegają okresowym i doraźnym badaniom technicznym wykonywanym zgodnie z artykułem 128 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych przez Urząd Dozoru Technicznego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż zapisy art. 128 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych mówią, iż „badania okresowe butli niepodlegających przepisom rozdziału 7 mogą być wykonywane przez Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego do czasu wycofania ich z eksploatacji”. Oznacza to, że UDT może wykonywać ww. badania jedynie butlom niepoddanym ocenie zgodności i ponownej ocenie zgodności, a więc butlom wyprodukowanym przed 1 maja 2004 r. Natomiast butle, które poddane zostały ocenie zgodności (wyprodukowane po 1 maja 2004 r.) i ponownej ocenie zgodności, powinny być poddane badaniom okresowym przez Jednostki Notyfikowane.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, właściwą władzą w rozumieniu zapisów Umowy ADR do wykonywania odpowiednich czynności administracyjnych w zakresie warunków technicznych i badań naczyń ciśnieniowych przeznaczonych do przewozu gazów (m.in. butli na gaz LPG), jest Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego.

W związku z powyższym, inspektorzy Transportowego Dozoru Technicznego przeprowadzili w ubiegłym roku badania doraźne kontrole stanu technicznego butli do gazów płynnych LPG, znajdujących się w rozlewniach gazu płynnego, bazach gazu płynnego oraz zakładach rozprowadzających bądź magazynujących gazy płynne, a także w ośrodkach przeprowadzających badania okresowe butli. Zbadano prawie 5000 butli, w wyniku czego wydano ponad 160 decyzji wstrzymujących ich eksploatację. W sumie stwierdzono ponad 600 różnego rodzaju niezgodności występujących w badanych butlach LPG.

Taki stan rzeczy może być spowodowany brakiem właściwego nadzoru ze strony jednostek przeprowadzających badania techniczne butli nad podmiotami przygotowującymi do badań okresowych butle, a w przypadku podmiotów napełniających i rozprowadzających butle z gazem – brakiem właściwych procedur postępowania związanych z przyjęciem butli do napełnienia, oceną jej stanu technicznego i wydaniem napełnionej butli.

W odniesieniu do podmiotów przygotowujących do badań okresowych butle, łamane są procedury i czynności określone w normie PN-EN 1440 i związane ze:

  1. sprawdzeniem stanu technicznego od strony zewnętrznej butli oraz sprawdzeniem wyposażenia i znaków zewnętrznych;
  2. sprawdzeniem stanu technicznego ścianek wewnątrz butli (np. oględziny wewnętrzne, sprawdzenie minimalnej grubości ścianek);
  3. sprawdzeniem gwintów, jeżeli występują znamiona korozji lub gdy wyposażenie zostało zdemontowane;
  4. wykonaniem próby ciśnieniowej hydraulicznej i w razie potrzeby, sprawdzeniem własności materiału za pomocą odpowiednich badań;
  5. sprawdzeniem wyposażenia obsługowego, pozostałego osprzętu oraz urządzeń obniżających ciśnienie, jeżeli mają być ponownie włączone do eksploatacji.

W przypadku podmiotów napełniających i rozprowadzających butle z gazem, brak jest przestrzegania procedur i czynności określonych w normie PN-EN 1439, związanych ze:

  1. sprawdzeniem zgodności naczyń i ich wyposażenia z ADR;
  2. sprawdzenia ich zgodność z produktem, który ma być przewożony;
  3. sprawdzeniem braku uszkodzeń, które mogłyby mieć wpływ na bezpieczeństwo;
  4. sprawdzeniem właściwego stopnia napełniania lub ciśnienia napełnienia;
  5. sprawdzeniem znaków i cech identyfikacyjnych;
  6. sprawdzeniem stanu technicznego od strony zewnętrznej butli oraz sprawdzeniem wyposażenia i znaków zewnętrznych, w tym: ocena stanu powłoki malarskiej, obecność korozji płaszcza (ścianki) butli, obecność instrukcji bezpiecznego przechowywania i przyłączania do urządzeń gazowych.

Ponadto, w zakładach rozprowadzających butle brak jest nadzoru nad niedopuszczalnymi czynnościami, związanymi z:

  1. rzucaniem butli;
  2. toczeniem po podłodze w pozycji leżącej;
  3. uderzaniem metalowymi przedmiotami;
  4. „wrzucaniem” pustych butli na środek transportu (skrzynię ładunkową pojazdu);
  5. wzajemnym „obijaniem” butli o siebie – brak zabezpieczenia ładunku w czasie transportu.

Powyższe skutkuje m.in. wgięciem powierzchni płaszcza, kołnierza, zaworu, stopy butli lub uszkodzeniem powłoki malarskiej, co z kolei prowadzi do ognisk korozji.

Odnosząc się do powyższych zarzutów oraz przeprowadzonych badań doraźnych kontrolnych stanu technicznego butli do gazów płynnych LPG, najwięcej niezgodności inspektorzy stwierdzili w butlach, które poddane zostały badaniom doraźnym eksploatacyjnym na stacjach autogazu i stacjach paliw oraz w zakładach rozprowadzających lub magazynujących gazy płynne, czyli w punktach, które bezpośrednio odsprzedają klientowi detalicznemu (eksploatującemu butlę np. w kuchence gazowej) gaz zmagazynowany w butli.

Największą i najczęściej potwierdzającą się niezgodnością w trakcie przeprowadzanych badań doraźnych kontrolnych butli do gazów płynnych LPG jest brak ważnych badań okresowych butli.

Przeprowadzone badania doraźne kontrolne butli odnotowały znaczący wzrost niezgodności dotyczących uszkodzonej powierzchni butli (wgniecenie płaszcza, pierścienia podstawy i mocowania kołnierza, deformacja kołnierza, oznaki spawania/naprawy), widocznej korozji obszaru płaszcza butli, jak również złego stanu powłoki malarskiej.

Zestawienie (porównanie) poniższe obejmujące rok 2018 i 2019, wskazuje skalę problemu w ujęciu najczęściej stwierdzonych na butlach LPG niezgodności.

Liczba stwierdzonych niezgodności:

l.p.Rodzaj stwierdzonej niezgodności2018 r.2019 r.
1brak ważnych badań okresowych butli188117
2brak cechy jednostki przeprowadzającej badanie okresowe8425
3brak czytelnej tabliczki znamionowej butli794
4brak możliwości odczytu producenta lub roku wytworzenia lub nr fabrycznego5940
5brak urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych4657
6brak czytelnej instrukcji bezpiecznego przechowywania i przyłączania do urządzeń gazowych4438
7brak trwałego oznakowania podmiotu odpowiedzialnego za stan techniczny na powierzchni butli4117
8brak kołpaka ochronnego na zaworze lub nakrętki lub kapturka ochronnego na króćcu przyłączeniowym3220
9brak możliwości odczytu tary, netto, pojemności, rodzaju gazu316
10brak identyfikacji oznakowania butli, określonego w EN 1442 lub ADR264
11butle z zaworem do odbioru fazy ciekłej nieopatrzone etykietą ostrzegającą o zakazie jej eksploatacji w gospodarstwach domowych1410
12widoczna korozja obszaru płaszcza945
13uszkodzona powierzchnia: wgniecenie płaszcza, pierścienia podstawy i mocowania kołnierza; deformacja kołnierza; oznaki spawania (niedozwolone naprawy)798
14zły stan powłoki malarskiej641
15brak koncesji URE62
16brak danych identyfikacyjnych rozlewni napełniającej562
17butle puste i pełne magazynowane są razem37

 

 

Analizując wykres, należy stwierdzić, że znaczny wzrost niezgodności występuje w budowie butli LPG i może być związany z ich złym stanem technicznym, spowodowanym nadmierną eksploatacją, tj.:

  1. widoczna korozja obszaru płaszcza, wzrost w porównaniu z rokiem 2018, o 500%;
  2. uszkodzona powierzchnia: wgniecenie płaszcza, pierścienia podstawy i mocowania kołnierza; deformacja kołnierza; oznaki spawania (naprawy), wzrost w porównaniu z rokiem 2018, o 1400%;
  3. zły stan powłoki malarskiej, wzrost w porównaniu z rokiem 2018, o 683%.

Ponadto, w porównaniu z rokiem 2018, nastąpił wzrost niezgodności związanej z brakiem umieszczania danych identyfikacyjnych rozlewni napełniającej, o 1240%.

 

 

Więcej informacji:

rzecznik prasowy TDT: Antoni Mielniczuk, e-mail: antoni.mielniczuk@tdt.gov.pl, tel. +48 602 206 310.

Zagadnienia